دیالکتیکِ هگلی
هگِل با تکیه به مفهومی که هراکلیتوس ساخته بود و در ادامهٔ نظریهٔ وی، منطق و روش مخصوص خود را برای کشف حقایق، دیالکتیک نام گذارد. وی، وجود تضاد و تناقص را شرط تکامل فکر و طبیعت میدانست و معتقد بود که پیوسته ضدی از ضد دیگری تولید میشود.
تز، آنتی تز، سنتز
سه مفهوم مهم در روش دیالکتیکی هستند. تفاوت این سه مفهوم به شرح زیر است:
- تز:
یک گزاره آغازین معین است که در بحث و گفتگو مطرح میشود.
- آنتی تز:
مخالف گزاره آغازین است و در بحث و گفتگو مطرح میشود.
- سنتز:
ترکیب تز و آنتی تز با هم به منظور ایجاد یک گزاره جدید است.
بطور کلی، در روش دیالکتیکی، با مطرح کردن یک گزاره آغازین (تز) و مخالف آن (آنتی تز)، با استفاده از دلایل و منطق، به سنتز یا ایجاد یک گزاره جدید میرسیم. در واقع، سنتز به معنای ترکیب دو گزاره متضاد به منظور ایجاد یک گزاره جدید است. در بحث و گفتگو، استفاده از تز، آنتی تز و سنتز به کمک دلایل و منطق، به نتیجهگیری مناسبی میرساند.
